KursMənim kursumBiliklərAnlayışlarHallar
Sadə dillə

Klirinq nədir

Diqqət: əsas norma dəyişib
Bu izah yazılandan sonra əsas sənəd dəyişib (текст нормы изменён, 2026-10-20). İzahı yeniləyirik — hüquqi qüvvə normanın özündədir.

Klirinq, ödəniş sisteminin bir və ya bir neçə iştirakçısının digər iştirakçılara olan borcları və onlardan aldığı ödənişlər üzrə yaranan tələblərini və öhdəliklərini bir xalis tələbə və ya bir xalis öhdəliyə çevirmə prosesidir. Bu, banklararası və ya ticarətsonrası əməliyyatlarda hesablaşmaları sadələşdirmək üçün istifadə olunan bir mexanizmdir.

Bank əməliyyatlarında klirinq zamanı əsas diqqət xalis mövqelərin düzgün müəyyən edilməsinə yönəldilməlidir. Klirinq sessiyası zamanı iştirakçıların hesabları üzrə ilkin xalis mövqe hesablanır və onlara icra olunan, icra olunmayan ödəniş tapşırıqları, habelə çatışmayan məbləğ barədə bildiriş göndərilir. Debet limitinin artırılması imkanı klirinqqabağı dövrdə verilir və vəsait çatışmazlığı səbəbindən gözləmədə olan paketlərdə dəyişiklik olarsa, bu barədə də bildiriş göndərilir. Yekun hesablaşmalar isə AZIPS-də başa çatdırılır.

Ticarətsonrası sistemdə klirinq fəaliyyəti zamanı əməliyyatların icra olunmaması risklərini azaltmaq məqsədilə klirinq fondu yaradılır. Bu fondda klirinq təşkilatının üzvü olan bütün investisiya şirkətləri, o cümlədən investisiya fondunun idarəçisi və banklar iştirak etməlidir. Klirinq fondu klirinq təşkilatı tərəfindən idarə olunur və onun məqsədi üzvlərin öhdəliklərini yerinə yetirməməsi halında yaranan riskləri qarşılamaqdır. Əgər üzv öhdəliyini icra etmədikdə və fonddakı ödənişləri kifayət etmədikdə, klirinq təşkilatı digər üzvlərdən əlavə tutmalar tətbiq edə bilər.

normalar əsasında maşın tərəfindən hazırlanıb · Maddə 12 · Maddə 25 · Maddə 25

Əsas anlayışlar

Klirinqhesablaşmalar sisteminin bir və ya bir neçə iştirakçısının həmin sistemin bir və ya bir neçə digər iştirakçısına verdiyi və ya onlardan aldığı ödəniş məbləğləri üzrə yaranan tələblərin və öhdəliklərin, onların fərqi olan bir xalis tələb və ya bir xalis…

Bu mövzu ilə bağlı soruşun